Wereldwijde economie in recessie
De wereldwijde economie zit sinds eind 2007 in een diepe recessie. De eerste tekenen hiervan worden merkbaar in december 2007 wanneer de huizenmarkt in de Verenigde Staten instort. Een groot aantal Amerikanen kan de maandelijkse hypotheeklasten niet langer opbrengen, waardoor enkele grote hypotheekbanken op het randje van een faillissement worden gebracht.
Hypotheekbanken in financiële problemen
iOp 7 september 2008 ziet de Amerikaanse overheid zich genoodzaakt om de twee grootste hypotheekbanken Fannie Mae en Freddie Mac uit de financiële problemen te halen door ze te nationaliseren. Ook effectenbank Lehman Brothers raakt in de problemen en gaat op 15 september 2008 zelfs bankroet. In een reactie daarop beleven de beurzen op Wall Street de sterkste daling op één dag sinds de aanslagen van 11 september 2001. Beleggers verliezen het vertrouwen in de markt, met het gevolg dat de aandelenbeurzen in een vrije val terecht komen.
Financiële markten
Al snel blijkt dat deze gebeurtenissen zich niet tot de VS beperken. Als gevolg van de sterke verbondenheid tussen de internationale financiële markten raken banken in Europa en Azië in de loop van 2008 ook in de financiële moeilijkheden. Ook in deze werelddelen kelderen de beurskoersen vervolgens met ongekende snelheid. De wereldwijde verliezen bij banken en andere financiële instellingen als gevolg van wat men de kredietcrisis is gaan noemen, bedragen inmiddels meer dan 500 miljard dollar.
Aanpak economische crisis
Met het oog op de bovenstaande ontwikkelingen kan een Europese reactie niet uitblijven. In oktober 2008 bereiken de Europese ministers van Financiën i een principe-akkoord over het instellen van een garantie op spaartegoeden voor een bedrag van ten minste 50.000 euro per rekeninghouder. Nederland heeft die garantie zelfs verhoogd tot 100.000 euro. Dit is bedoeld om te voorkomen dat mensen massaal hun geld gaan opnemen uit angst om anders hun spaartegoeden te verliezen.
Om ook het vastgelopen financiële verkeer tussen banken te stimuleren hebben de vijftien landen van de eurozone in het bovengenoemde principe-akkoord ook besloten om garant te staan voor leningen tussen banken. Daarnaast willen zij ook 'gezonde' banken desgewenst financieel ondersteunen met leningen, om de Europese burger zo meer vertrouwen in de economie te geven. In Nederland maken onder meer AEGON en SNS REAAL gebruik van deze regeling.
Het geld dat wordt gebruikt om de banken financieel te ondersteunen is afkomstig van de nationale overheden. Voor enkele landen blijkt deze economische belasting echter te hoog. Na IJsland (8,1 miljard dollar) en Oekraïne (16,5 miljard dollar) krijgt Hongarije eind oktober 2008 als eerste EU-land i financiële hulp om de economische crisis te kunnen doorstaan. Het Internationaal Monetair Fonds i (IMF), de EU en de Wereldbank i verstrekken gezamenlijk een lening van 20 miljard euro.
